Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Φίλιππος Τσαλαχούρης

Βιογραφικό

Ο ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΤΣΑΛΑΧΟΥΡΗΣ γεννήθηκε στις 16 Αυγούστου 1969 στην πόλη Καμίνα, της επαρχίας Κατάνγκα, της σημερινής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (τότε Ζαΐρ). Μεγάλωσε και πήγε σχολείο στην Αθήνα. Γράφτηκε στο Εθνικό Ωδείο τον Σεπτέμβριο του 1984. Σπούδασε φλάουτο (τάξη Ν. Δεπούντη) και ανώτερα θεωρητικά (τάξεις Ν. Νευράκη – Αρμονία, Δ. Δραγατάκη – Αντίστιξη & Φούγκα) με υποτροφία της κ. Καλομοίρη και των δασκάλων του. Τα πτυχία του συνοδεύονται από διακρίσεις και χρηματικά βραβεία. Του απονεμήθηκε το Δίπλωμα της Σύνθεσης από το Ωδείο Kodály. Παρακολούθησε σεμινάρια του συστήματος Kodály στην Ουγγαρία (1987/1989). Η επαφή του με τη μεγάλη Ουγγρική μουσική παράδοση υπήρξε καθοριστική.

Θεωρείται από τους πλέον δραστήριους και πολυγραφότερους συνθέτες της γενιάς του. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε πολλές χώρες: Ελλάδα, Ρωσία, Ουγγαρία, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Αγγλία και Σκωτία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Γερμανία, Τουρκία, Ουκρανία, Αυστρία, Κίνα, Ταϊβάν, Ελβετία, Σερβία, Ουρουγουάη, Η.Π.Α. και Κύπρο. Τα σημαντικότερα συγκροτήματα που έχουν παρουσιάσει έργα του: Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, Εθνική Λυρική Σκηνή, Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής Αθηνών, Ορχήστρα των Χρωμάτων, Συμφωνική Ορχήστρα του Πάζαρτζικ, Δημοτική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, Σολίστες της Πράγας, Φιλαρμονική «Μιχαήλ Ζόρα» του Bacau, Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής, Κουϊντέτο Σαντερέλ, Νέο Ελληνικό Κουαρτέτο, Κουαρτέτο Πατρών, Ορχήστρα της Πάτρας, Κουαρτέτο Edinburgh, Χορωδία Δωματίου της Ραδιοφωνίας της Μόσχας, Χορωδία της Ακαδημίας «Φέρεντς Λιστ» της Βουδαπέστης, Χορωδία Κόνταλυ του Ντέμπρετσεν, Γυναικεία Χορωδία του Ντέμπρετσεν, Χορωδία της ΕΡΤ, Χορωδία της Εμπορικής Τράπεζας, Γυναικείο Φωνητικό σύνολο Πνευματικού Κέντρου Δήμου Κορινθίων Opus Femina, Παιδική Χορωδία Κορίνθου,  Φωνητικό Σύνολο Θαμυριάδες, Χορωδία της Ελληνικής Ένωσης για τη Μουσική Εκπαίδευση, Παιδική Χορωδία & Kodály Ensemble του Ωδείου Kodály, Παιδική Χορωδία Τρίτου Προγράμματος της Ε.Ρ.A., Συμφωνική Ορχήστρα του Πανεπιστημίου Dokuz Eylul Σμύρνης, Κλασσική Ορχήστρα του Κιέβου, Χορωδία Έρκελ της Βουδαπέστης, Ensemble Retro 4 Wien, Ελληνικό Συγκρότημα Σύγχρονης Μουσικής, «Εξάφωνο» γυναικείο φωνητικό σύνολο, Λουϊζιάνα Συμφωνιέτα, Φιλαρμονική Ορχήστρα του Eger, Συμφωνική Ορχήστρα του Δήμου Αθηναίων, Ορχήστρα Academica, Κουαρτέτο Τρόπος, Κουαρτέτο Αθηνών, Φιλαρμονική Ορχήστρα Béla Bartók κ.α.

 Έχουν διευθύνει έργα του: Σουντακώφ Βλαντιμίρ Ανατόλιεβιτς, Βύρων Φιδετζής, Θεόδωρος Αντωνίου, Μίλτος Λογιάδης, Έρντεϊ Πήτερ, Ματίας Άνταλ, Νίκος Τσούχλος, Αλέξανδρος Μυράτ, Νίκος Αθηναίος, Μιχάλης Πατσέας, Ελένη Κυπριανού, Φάλια Παπαγιαννοπούλου, Τσέρι Ζόφια, Δημήτρης Μπουζάνης, Χάρης Ηλιάδης, Χέρμαν Μακαρένκο, Αναστάσιος Στρίκος, Γιώργος Βράνος, Εριφύλη Δαμιανού, Λοΐζος Λοΐζου, Τάσος Συμεωνίδης, Ντίνος Κωνσταντινίδης, Σάμπο Σίπος Μάτε, Ανδρέας Τσελίκας, Gaddiel Dombrowner κ.ά. Επίσης οι σολίστες: Γιώργος Δεμερτζής, Νέλλυ Σεμιτέκολο, Τζούλια Σουγλάκου, Νίκος Βασιλείου, Πάρις Αναστασιάδης, Χρήστος Κομισσόπουλος, Θανάσης Αποστολόπουλος, Ίγκριντ Κερτέσι, Μαρίνα Βιτσεσλάβοβνα, Σέρτζο Ναστάζα, Θοδωρής Τζοβανάκης, Παναγιώτης Δράκος, Ναταλία Γεράκη, Διονύσης Μαλούχος, Αγγελική Καθαρίου, Χριστίνα Γιαννακοπούλου, Ελισάβετ Κουναλάκη, Δημήτρης Πλατανιάς, Χριστίνα Παντελίδου, Αρκάδιος Ρακόπουλος, Άγγελος Λιακάκης, Τίτος Γουβέλης, Άγγελος Πολίτης, Μελίνα Μακρή, Χαράλαμπος Αγγελόπουλος, Φανή Αντωνέλου, Κωσταντής Σφέτσας, Λουκία Λουλάκη, Αγγέλα Γιαννάκη, Βαγγέλης Μανιάτης, Έλενα Μαραγκού, Μιλτιάδης Κασσάρας, Άγγελος Χονδρογιάννης, Αλέξανδρος Σταυρακάκης, Σπύρος Μουρίκης, Δημήτρης Μαρίνος, Λένια Ζαφειροπούλου, Ισίδωρος Σιδέρης, Στέφανος Νάσος, Ελένη Παπαδοπούλου κ.ά.

Tο 1999 η Sarolta Kodály και η Διεθνής Εταιρεία Kodály του ανέθεσαν να συνθέσει ένα χορωδιακό στη μνήμη του Kodály για να παρουσιαστεί σε πρώτη εκτέλεση σε διεθνές συμπόσιο (The cat & the moon). Το 2002 το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, με αφορμή τη συμπλήρωση σαράντα χρόνων από το θάνατο του Μανώλη Καλομοίρη, του ανέθεσε τη σύνθεση ενός έργου για μικρή ορχήστρα («Σμύρνη, η πόλη που ταξίδευε στον ουρανό»). Έπειτα από παραγγελία του Μουσείου Μπενάκη συνέθεσε 24 Ελληνικούς Χορούς για μεγάλη ορχήστρα, στη μνήμη του Νίκου Σκαλκώτα. Ο Δήμος Κορίνθου το 2008 του ανέθεσε τη σύνθεση ενός έργου με αφορμή την 150ή επέτειο από τον καταστροφικό σεισμό και τη θεμελίωση της νέας πόλης της Κορίνθου («Ο Ύμνος της Αγάπης»). Τον Οκτώβριο του 2012 το Hellenic Institute στο Λονδίνο του ανέθεσε τη σύνθεση ενός συμφωνικού έργου στη μνήμη της διακεκριμένης βυζαντινολόγου Ιουλιανής Χρυσοστομίδου (Ιουλιανή Σουΐτα). Τον Φεβρουάριο του 2019 ολοκλήρωσε έπειτα από παραγγελία της Διεθνούς Αρκαδικής Εταιρείας την Συμφωνία αρ.6, opus 102 με τον τίτλο «Arcadia».

Ξεχωρίζει το ανέβασμα της όπερας «Ιούλιος Καίσαρας» τον Μάρτιο του 2015 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών για δύο παραστάσεις. Στις παραστάσεις δόθηκε εκπαιδευτική διάσταση με την συμμετοχή σπουδαστών από το Ωδείο Αθηνών αλλά και καθηγητών. 

Ο Φ.Τ. θεωρεί πως η δεκαπενταετής θητεία του στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν» αποτέλεσε τις Πανεπιστημιακές σπουδές του. Η καλλιτεχνική του συνείδηση «…διαμορφώθηκε στο σκοτάδι, τις δοκιμές και τις παραστάσεις του Θεάτρου Τέχνης». Ανάμεσα στους δασκάλους του συγκαταλέγει με σεβασμό και ευγνωμοσύνη τους Γιώργο Λαζάνη και Μίμη Κουγιουμτζή. 

Εκτός από το Θέατρο Τέχνης έχει συνεργαστεί με το Εθνικό Θέατρο, το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος κ.ά. συνθέτοντας μουσική για έργα των Ιονέσκο, Τσέχωφ, Μπέρνχαρντ, Στρίντμπεργκ, Ροντρίγκες, Αναγνωστάκη, Γκολντόνι, Καμπανέλλη, Παίητζ, Αρού, Κολτές, Ουΐλιαμς, Γκάτζο, Λεοτιέ, Χορν, Σαίξπηρ, Ομπράιαν, Ίψεν, Σοφοκλή, Αριστοφάνη, Μίλερ, Κομπάρου Σεντζίκου κ.ά. με την καθοδήγηση σκηνοθετών όπως οι Γιώργος Λαζάνης, Μίμης Κουγιουμτζής, Μιχαήλ Μαρμαρινός,  Γιάννης Ιορδανίδης, Δάνης Κατρανίδης, Εύης Γαβριηλίδης, Τάκης Σπετσιώτης, Αθανασία Καραγιαννοπούλου, Μιχάλης Μαραγκός κ.ά. Έχει εμφανιστεί στα φεστιβάλ Επιδαύρου, Εφέσου, Δωδώνης, Φιλίππων, στα Δημήτρια της Θεσσαλονίκης κ.ά. Από το 1991 μέχρι το 2004 ανέλαβε τη διδασκαλία του Χορού σε όλα τα έργα αρχαίου δράματος που παρουσίασε το Θέατρο Τέχνης, Βάτραχοι —μουσικολογική επιμέλεια και αποκατάσταση και ανασύνθεση της παρτιτούρας του Γιάννη Χρήστου—, Τρωάδες, Πλούτος, Μήδεια, Άλκηστις, Ορέστης, Όρνιθες, Πέρσες κ.ά. Στις περισσότερες από αυτές τις παραστάσεις συμμετείχε και ως μουσικός.

Τον Δεκέμβριο του 2017 συνέθεσε την μουσική και συμμετείχε παίζοντας φλάουτο στην παράσταση του έργου Υο-κι-χι (Yōkihi / 楊貴妃) της ιαπωνικής παράδοσης του θεάτρου Νο σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού που ανέβηκε για δεκαέξι παραστάσεις στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Στις παραστάσεις συμμετείχε και ο ίδιος ως εκτελεστής στο φλάουτο.

Τον Ιούλιο του 2018 εμφανίστηκε στο Ηρώδειο και στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών συνοδεύοντας στο πιάνο δύο βωβές ταινίες μεγάλου μήκους με δική του μουσική: την Αστέρω του Δημήτρη Γαζιάδη και το Δάφνις και Χλόη του Ορέστη Λάσκου. 

Προσκεκλημένος ομιλητής στο Πρόγραμμα εντατικών καλοκαιρινών μαθημάτων του Ευρωπαϊκού Δικτύου Έρευνας και Τεκμηρίωσης των Παραστάσεων των Αρχαίου Ελληνικού Δράματος [Arc-Net] που πραγματοποιείται στην Επίδαυρο μίλησε για τη μουσική στο Αρχαίο Δράμα αλλά και τη διδασκαλία του Χορού (2004-2011/2013-2015). Έλαβε μέρος σε συνέδρια του «Θεατρικού Μουσείου» (Ρόδος, Καβάλα, Κέρκυρα, Σέρρες, Χίος). Συνέθεσε τη μουσική για τις τελετές αφής της Ολυμπιακής Φλόγας στην Αρχαία Ολυμπία τον Μάρτιο του 2008 και τον Οκτώβριο του 2009 για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του Πεκίνου και τους χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Βανκούβερ αντίστοιχα, έπειτα από πρόσκληση της χορογράφου Αρτέμιδος Ιγνατίου.

Βασικός μελετητής του έργου του Καλομοίρη διετέλεσε για περισσότερα από δεκαπέντε χρόνια υπεύθυνος του Αρχείου Καλομοίρη και από το 1991 μέλος του Δ.Σ. του Συλλόγου «Μ. Καλομοίρης». Έχει συμμετάσχει σε συνέδρια ενώ παρουσίασε δεκάδες διαλέξεις σχετικές με τον Καλομοίρη (Ακαδημία Αθηνών, Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών του Δήμου Αθηναίων, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Εστία Νέας Σμύρνης, Ελληνοαμερικανική Ένωση κ.ά.). Έχει προλογίσει την πρώτη πλήρη έκδοση των Απομνημονευμάτων του Καλομοίρη «Η ζωή μου και η τέχνη μου», ενώ πολλά άρθρα του έχουν δημοσιευθεί (Καθημερινή, Μουσικολογία κ.ά.). Στα τέλη του 2003, έπειτα από δεκαπενταετή εργασία, εκδόθηκε ο Νέος κατάλογος έργων Μανώλη Καλομοίρη που συνέταξε και επιμελήθηκε από το 1987 μέχρι το 2002. Τον Ιούνιο του 2012 κυκλοφόρησε ένα ακόμη βιβλίο με τίτλο “Κείμενα για τον Μανώλη Καλομοίρη” από τον εκδοτικό οίκο Orfeus – Nikolaidis.

 Έχει συντάξει κείμενα για το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το Φεστιβάλ Αθηνών, την Κρατική Ορχήστρα (πλήρης η σειρά των προγραμμάτων για τη σαιζόν 2006-2007), και τις δισκογραφικές εταιρείες Λύρα, BIS και ΝΑΧΟS.

Έχει κληθεί να συμμετάσχει ως μέλος της κριτικής επιτροπής του Διεθνούς Διαγωνισμού Χορωδιών «Béla Bartók» στο Ντέμπρετσεν της Ουγγαρίας το 2008 και το 2012.

Δίδαξε στο Εθνικό Ωδείο (1990-1995) και στη Δραματική Σχολή του Θεάτρου Τέχνης «Κάρολος Κουν» (1991-2005). Δίδαξε στο Ωδείο Kodály  (1992 – 2017) και στη Μαδριγάλειο Μουσική Σχολή στην Κόρινθο (2005 – 2015). Έχει συνεργαστεί με το Ωδείο Ραζή, το Δωρικό Ωδείο κ.ά.

Από το Σεπτέμβριο του 2004 διδάσκει στο Ωδείο Αθηνών Σύνθεση και Ιστορία της Μουσικής. Τον Ιούλιο του 2019 ανέλαβε καθήκοντα διευθυντή των Μουσικών Σχολών του Ωδείου Αθηνών. 

Εξελέγη τακτικό μέλος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών το Μάιο του 1996. Από τον Ιανουάριο του 2010 είναι μέλος της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Μουσείου Μπενάκη.

Τακτικό μέλος της Ιονικής Ακαδημίας και των Rencontres Interdisciplinaires Franco-helléniques.

Το Δεκέμβριο του 2008 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το βραβείο «Παπαϊωάννου» για το σύνολο του έργου του και την γενικότερη προσφορά του στη μουσική. Έχει τιμηθεί με το Αργυρό Μετάλλιο της πόλης της Ρόδου (2009) και το Πανδωδεκανησιακό βραβείο «Βαλσάμη» (2009). Τιμητικές πλακέτες έχει λάβει από την Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή, τον Δήμο Κορινθίων κ.ά.